Kenmerken van een toegankelijke PDF
Het lijkt heel simpel, maar de meeste pdf’s die wij tegenkomen zijn niet toegankelijk. Door onderstaande criteria op te nemen bij het maken van een pdf worden de grootste fouten vermeden.
Doorzoekbare tekst
Een pdf is niet toegankelijk als het document alleen uit gescande afbeeldingen bestaat. Dan is de tekst niet echt tekst maar een afbeelding. Je kunt de tekst dan niet zoeken, selecteren of kopiëren. Hulpmiddelen kunnen de tekst dan ook niet goed lezen. Zet gescande pagina’s eerst om naar echte tekst met OCR. Daarna kun je andere toegankelijkheidsfuncties goed gebruiken.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 1.4.5, 1.1.1
Tags en structuur
Een toegankelijke pdf heeft tags. Tags geven aan wat koppen, alinea’s, lijsten, tabellen en afbeeldingen zijn. Zonder tags kan hulpsoftware de structuur vaak niet goed bepalen. De WCAG zegt niet letterlijk dat je een pdf moet taggen, maar eist wel dat informatie, structuur en relaties door software bepaald kunnen worden.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 1.3.1
Juiste leesvolgorde en tags
Een schermlezer heeft een duidelijke leesvolgorde nodig. Tags in de pdf bepalen die volgorde. Zo wordt de inhoud in een logische volgorde voorgelezen.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 1.3.2
Alternatieve tekst bij afbeeldingen en velden
Schermlezers kunnen afbeeldingen en formuliervelden alleen goed uitleggen als er alternatieve tekst is. Geef daarom een korte en duidelijke beschrijving. Dit helpt ook mensen die moeite hebben met lezen of leren.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 1.1.1, 1.3.1, 4.1.2
Documenttaal
Stel de taal van de pdf in. Dan kan een schermlezer de juiste uitspraak en taalregels gebruiken.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 3.1.1
Taal van onderdelen
Als je in een Nederlandstalige pdf ook Engelse zinnen gebruikt, markeer die delen als Engels. Dan kan een schermlezer de juiste uitspraak gebruiken. Voorbeeld. Een Engelse productnaam of alinea krijgt een taalmarkering Engels.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 3.1.2
Interactieve formuliervelden
Sommige pdf’s bevatten formulieren die je op de computer invult. Voor toegankelijkheid moeten de velden interactief zijn. Dan kan een gebruiker zelf tekst invullen en keuzes maken in het formulier.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 2.1.1, 1.3.1, 3.3.2, 4.1.2
Labels of instructies
Als je gebruikersinvoer vraagt in een pdf formulier, geef dan duidelijke labels en instructies. Zorg dat elk veld een naam heeft die ook door hulpsoftware wordt voorgelezen. Voorbeeld. Niet alleen een leeg vakje, maar een label zoals Telefoonnummer en een uitleg over het formaat.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 3.3.2
Focus volgorde
Dit is belangrijk voor interactieve pdf’s met links en formuliervelden. De tabvolgorde moet logisch zijn en aansluiten op de leesvolgorde. Voorbeeld. Eerst veld Voornaam, dan Achternaam, dan E mail, dan Verzenden.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 2.4.3
Bij input
Dit is relevant voor pdf formulieren met acties. Het veranderen van een veld mag niet ineens een nieuwe pagina openen of het formulier versturen, tenzij je dit vooraf duidelijk meldt. Voorbeeld. Een keuzelijst die meteen naar een andere pagina springt zonder melding is verwarrend.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 3.2.2
Paginatitel
Geef de pdf een duidelijke titel in de document-eigenschappen. Die titel moet het onderwerp of doel beschrijven. Voorbeeld. Gebruik Jaarverslag 2025 in plaats van Document1.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 2.4.2
Navigatie in de pdf
Goede navigatie helpt om snel iets te vinden. Denk aan links, bladwijzers, koppen, een inhoudsopgave en een goede tabvolgorde in formulieren. Bladwijzers zijn vaak extra handig. Deze kunnen gemaakt worden op basis van de koppen.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 2.4.4, 2.4.6
Meerdere manieren
Dit criterium is geschreven voor verzamelingen webpagina’s. Voor pdf’s is het goede praktijk om meerdere manieren te bieden om informatie te vinden. Voorbeeld. Gebruik een inhoudsopgave met links, bladwijzers en duidelijke koppen, zodat gebruikers snel kunnen zoeken en springen.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 2.4.5
Blokken omzeilen
Dit criterium is geschreven voor webpagina’s met herhaalde blokken. In pdf’s bereik je hetzelfde doel met goede navigatie, zoals bladwijzers, inhoudsopgave en duidelijke koppen. Voorbeeld. Een lange pdf heeft een inhoudsopgave met links en bladwijzers op basis van koppen, zodat je snel naar een hoofdstuk kunt springen.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 2.4.1
Contrast minimum
Zorg dat gewone tekst voldoende contrast heeft met de achtergrond. Dit geldt ook voor tekst in afbeeldingen van tekst, zoals een screenshot in de pdf. Voorbeeld. Lichtgrijze tekst op een witte achtergrond is vaak te moeilijk te lezen. Kies een donkerdere tekstkleur.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 1.4.3
Contrast van niet tekstuele content
Zorg dat randen van formuliervelden, iconen, grafieken en focusranden goed zichtbaar zijn. Het contrast van deze onderdelen moet hoog genoeg zijn ten opzichte van de achtergrond. Voorbeeld. Een invoerveld met een lichtgrijze rand op een witte pagina is moeilijk te zien. Maak de rand donkerder zodat het veld duidelijk herkenbaar is.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 1.4.11
Gebruik van kleur
Gebruik kleur niet als enige manier om informatie te geven. Voeg ook tekst, een patroon of een extra aanduiding toe. Voorbeeld. Zet niet alleen foutvelden in het rood. Zet er ook een tekst bij, zoals Dit veld is verplicht.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 1.4.1
Zintuiglijke eigenschappen
Geef instructies niet alleen met woorden als links, rechts, boven, onder, rood of groen. Niet iedereen kan dat goed waarnemen en op verschillende schermen kan de layout anders zijn. Voorbeeld. Schrijf niet alleen, klik op de knop rechts. Schrijf wel, klik op de knop Verzenden.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 1.3.3
Goede lettertypen
In een toegankelijke pdf moeten lettertypen zo zijn gemaakt dat tekst kan worden omgezet naar echte tekens. Dat is nodig voor schermlezers en voor braille. Als een programma niet weet welke tekens bij het lettertype horen, kan het de tekst niet goed omzetten.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 4.1.2
Enkel teken sneltoetsen
Dit is relevant als je pdf sneltoetsen gebruikt die met 1 teken werken, zoals s of p. Dat kan per ongeluk worden geactiveerd, bijvoorbeeld bij spraakbediening. Oplossing. Zorg dat je sneltoets uit kan, aan te passen is, of alleen werkt als het onderdeel focus heeft.
Relevante WCAG 2.2 succescriteria: 2.1.4
Beveiliging die hulpmiddelen niet blokkeert
Soms is een pdf beveiligd tegen kopieren of bewerken. Let erop dat een schermlezer de tekst nog wel kan lezen. De tekst moet beschikbaar blijven voor hulptechnologie.