WCAG-EM steekproef bepalen
Een website volledig handmatig testen op digitale toegankelijkheid is een enorme klus. Heeft jouw website honderden of misschien wel duizenden pagina’s? Dan is het simpelweg onmogelijk (en onbetaalbaar) om elke individuele URL te controleren.
Gelukkig hoeft dat ook niet. De officiële WCAG-EM (Evaluation Methodology) biedt een gestructureerde methode om een representatieve steekproef (sample) samen te stellen. Blijken deze geselecteerde pagina’s toegankelijk te zijn? Dan kun je er met redelijke zekerheid vanuit gaan dat de rest van je website dat ook is.
Hoe stel je die perfecte steekproef samen zonder cruciale zaken te missen? Wij leggen het je stap voor stap uit.
Stap 1 & 2: Bepaal de scope
Voordat je willekeurig pagina’s gaat verzamelen, moet je exact weten wát je gaat testen.
- Trek de grenzen: Wat hoort er wel en niet bij de audit? Testen we alleen de publieke site of vallen het intranet, de webshop en de mobiele versie er ook onder? Alles binnen deze ‘scope’ telt mee voor je steekproef.
- Verken de inhoud: Klik door de site. Identificeer essentiële functionaliteiten (inloggen, afrekenen), de verschillende paginatemplates (blogs, productpagina’s, contactformulieren) en de gebruikte technieken (video’s, PDF’s, interactieve kaarten).
Hoe groot moet de steekproef zijn?
De WCAG-EM theorie geeft geen hard getal (zoals “altijd 15 pagina’s”). De ideale grootte hangt af van drie factoren:
- Grootte en complexiteit: Een webshop met veel interactie vereist een grotere steekproef dan de statische website van een lokale bakker.
- Consistentie: Wordt de website strak beheerd vanuit één modern CMS met vaste templates? Dan heb je minder pagina’s nodig. Bestaat de site uit oude en nieuwe code, gebouwd door verschillende teams? Maak de steekproef dan groter.
- Kwaliteitseisen: Hoe hoger de zekerheid die je wilt (bijvoorbeeld voor een officieel keurmerk of wetgeving), hoe ruimer de steekproef moet zijn.
Stap 3: De 3 pijlers van een geldige steekproef
Een officiële steekproef bestaat altijd uit drie verplichte onderdelen. Je kunt pas starten met je audit als aan alle drie de eisen is voldaan.
De gestructureerde steekproef (Stap 3a)
Dit is de fundering van je onderzoek. Je selecteert doelbewust een set pagina’s die alle unieke elementen van de website dekt:
- Veelgebruikte pagina’s: homepage, contactpagina en populaire landingspagina’s.
- Alle unieke templates: Een standaard tekstpagina, productdetailpagina, nieuwsoverzicht, etc.
- Essentiële functionaliteiten: Pagina’s waar interactie vereist is, zoals een zoekfunctie of inschrijfformulier.
- Verschillende technologieën: Minstens één pagina met video, een complexe tabel, of interactieve JavaScript (zoals een dynamisch filter).
- Verplichte pagina’s: De privacyverklaring, toegankelijkheidsverklaring en hulppagina’s.
De willekeurige steekproef (Stap 3b)
Om te bewijzen dat je gestructureerde steekproef eerlijk is gekozen en er geen ‘moeilijke’ pagina’s zijn weggelaten, voeg je een willekeurig element toe: de 10% regel.
Rekenvoorbeeld: Heb je 20 pagina’s geselecteerd in stap 3a? Dan kies je blind nog 2 extra pagina’s (bijvoorbeeld via een script of een blinde klik in de sitemap).
Komen uit deze 2 random pagina’s ineens compleet nieuwe toegankelijkheidsproblemen naar voren? Dan was je eerste selectie niet representatief genoeg.
3. Complete processen (Stap 3c)
Dit is de meest gemaakte fout bij audits. Een webpagina staat zelden op zichzelf. Als een gebruiker een proces moet doorlopen, moet je elke stap van dat proces in je steekproef opnemen.
Neem een bestelproces: Winkelmandje ➔ Adresgegevens invullen ➔ Betaalmethode kiezen ➔ Bevestigingspagina.
Je test hierbij niet alleen de succesvolle route (happy flow), maar ook kritieke vertakkingen en foutmeldingen (wat gebeurt er als iemand een verplicht veld leeg laat?).
Stap 4 & 5: Auditen en rapporteren
Heb je de lijst met pagina’s en processen compleet? Dan begint het echte testwerk. Dankzij je zorgvuldige voorbereiding is dit nu een behapbare klus geworden.
Stap 4: De daadwerkelijke audit uitvoeren
Heb je de lijst met pagina’s en processen compleet? Dan begint het echte testwerk. Dankzij je zorgvuldige voorbereiding is dit nu een efficiënte klus geworden. Je toetst deze geselecteerde set zorgvuldig aan de 55 succescriteria van de WCAG 2.2 (niveau AA).
Tijdens deze audit combineer je verschillende testmethodes:
- Handmatige controle: Testen van de navigatie met uitsluitend een toetsenbord.
- Hulptechnologieën: Gebruik maken van schermlezers zoals NVDA of VoiceOver.
- Code-analyse: Controleren van de onderliggende HTML, contrast en ARIA-labels.
Omdat je steekproef 100% representatief is, geeft dit testwerk een betrouwbaar beeld van je héle website.
Stap 5: Vastleggen in een officiële rapportage
Een toegankelijkheidsonderzoek is pas écht afgerond als alles goed is gedocumenteerd. Hierbij is één ding cruciaal: noteer niet alleen de gevonden fouten, maar verantwoord ook je steekproef! Beschrijf in het rapport exact welke keuzes je vooraf hebt gemaakt.
Enkele belangrijke zaken om altijd vast te leggen:
- De scope: Welke subdomeinen en testomgevingen zijn precies meegenomen?
- De technologie: Welke specifieke webtechnieken en systemen zijn geïdentificeerd?
- De verantwoording: Hoe is de 10% willekeurige selectie precies bepaald?
Alleen met een transparante en reproduceerbare rapportage is jouw audit uiteindelijk geldig voor een officiële toegankelijkheidsverklaring.
Maak direct jouw perfecte steekproef
Handmatig een representatieve WCAG-EM steekproef samenstellen is een puzzel die onnodig veel tijd kost. Voorkom fouten, bespaar uren voorbereidingstijd en weet zeker dat je uiteindelijke audit aan alle officiële eisen voldoet.
Klaar om te starten? Maak het jezelf makkelijk. Gebruik onze slimme tool en genereer in een paar eenvoudige stappen een waterdichte steekproef voor jouw website.