Wat eist de wet precies van jou?
Sinds de komst van het Besluit digitale toegankelijkheid overheid (en de bredere Wet digitale overheid – Wdo), is de vrijblijvendheid er definitief af. De wet verplicht alle Nederlandse overheidsinstanties om hun websites, intranetten en mobiele applicaties toegankelijk te maken voor álle burgers, inclusief mensen met een beperking.
Nu ook de private sector zich moet houden aan strenge Europese regels (de European Accessibility Act), is de druk op de overheid om het goede voorbeeld te geven groter dan ooit.
De wet verwijst naar een specifieke Europese standaard: de EN 301 549. Voor websites en apps betekent dit in de praktijk dat je moet voldoen aan de WCAG-richtlijnen (Web Content Accessibility Guidelines), minimaal op niveau AA.
De toegankelijkheidsverklaring
Alleen het bouwen van een toegankelijke website is niet genoeg voor compliance. Je hebt een verantwoordingsplicht. Elke website of app die onder jouw organisatie valt, moet een officiële, actuele toegankelijkheidsverklaring hebben. Deze verklaring moet je publiceren in het Register van toegankelijkheids verklaringen.
In dit register (en op het openbare Dashboard Digitoegankelijk) krijgt jouw kanaal een wettelijke nalevingsstatus toegekend:
- Status A (Volledig compliant): Je voldoet aan alle WCAG AA-eisen en je hebt een recent, onafhankelijk auditrapport dat dit onomstotelijk bewijst.
- Status B (Gedeeltelijk compliant): Je voldoet nog niet aan alle eisen, maar je hebt wel een geldig auditrapport én een concreet plan van aanpak (met duidelijke deadlines) om de gevonden fouten op te lossen.
- Status C (Eerste stappen gezet): Je hebt een auditrapport, maar deze is verouderd of je herstelplan voldoet niet aan de formele wettelijke eisen.
- Status D (Voldoet niet): Je hebt wel een verklaring ingevuld, maar er ligt geen geldig auditrapport onder. Je hebt dus geen objectief bewijs van je toegankelijkheid.
- Status E (Geen verklaring): De website is niet aangemeld of de verklaring is verwijderd. Je bent formeel in overtreding.
Het minimale doel van jouw organisatie is om alle digitale kanalen naar Status B te brengen, met Status A als uiteindelijke vereiste.
Waarom een WCAG-EM audit verplicht is
Een veelvoorkomende valkuil bij overheidsorganisaties is de aanname dat een automatische scan (zoals Siteimprove, Axe of Google Lighthouse) voldoende is om compliance aan te tonen. Dit is een groot misverstand.
Automatische tools detecteren slechts 30% tot 40% van de daadwerkelijke WCAG-overtredingen. Ze missen de menselijke en semantische context. De toezichthouder accepteert automatische scans dan ook niet als volledig bewijsmateriaal voor een A- of B-status in het register.
Om juridisch compliant te zijn, eist de wet een onafhankelijk, handmatig onderzoek dat is uitgevoerd volgens de officiële W3C-evaluatiemethode: de WCAG-EM. Tijdens een formele WCAG-EM audit door een gespecialiseerde partij als Audit House wordt jouw platform streng getoetst op onder andere:
- Semantische codekwaliteit: Is de HTML robuust en wordt WAI-ARIA veilig en correct gebruikt?
- Toetsenbordnavigatie: Kan een gebruiker alle processen (zoals een DigiD-inlog of een contactformulier) volledig doorlopen zonder muis?
- Hulptechnologieën: Hoe presteert de site wanneer deze wordt gelezen door schermlezers (zoals NVDA of VoiceOver) voor blinde en slechtziende burgers?
Het resulterende WCAG-EM rapport vormt het onweerlegbare, objectieve bewijs dat je als bijlage moet toevoegen aan je toegankelijkheidsverklaring.
De risico’s van non-compliance
Wat gebeurt er als je niet compliant bent (Status D of E)? Hoewel de overheid zichzelf niet direct financiële boetes oplegt zoals bij private bedrijven, zijn de bestuurlijke consequenties fors:
- Bestuurlijk en politiek risico: Het Dashboard Digitoegankelijk is openbaar. Journalisten, belangenorganisaties en gemeenteraden gebruiken deze data actief. Slechte scores leiden regelmatig tot kritische Kamervragen of lokale raadsvragen, wat zorgt voor bestuurlijke druk op jouw afdeling.
- Klachtenprocedures: Burgers kunnen zich beroepen op de Wet gelijke behandeling (Wgbh/cz) en klachten indienen bij het College voor de Rechten van de Mens als zij worden buitengesloten van essentiële overheidsdiensten.
- Verplichte verantwoording: Via het ‘Pas toe of leg uit’-principe moet het bestuur in jaarverslagen formeel en openbaar verantwoorden waarom de wet niet wordt nageleefd.
Compliance met Audit House
Om grip te krijgen op de complexe wetgeving en om je statussen in het register permanent op groen te krijgen, heb je betrouwbare data nodig. Audit House is gespecialiseerd in het begeleiden van de publieke sector bij dit compliance-vraagstuk.
Hoe wij jouw bewijslast op orde brengen:
- Onafhankelijke WCAG-EM Audits: Wij leveren het verplichte, objectieve keuringsrapport dat nodig is voor jouw A- of B-status in het landelijke register.
- Remediëringsadvies: Jouw webbouwers of IT-leveranciers krijgen een helder rapport met exacte locaties van de fouten en concrete oplossingen in de code.
- Begeleiding bij de Toegankelijkheidsverklaring: Wij helpen je met het correct invullen en publiceren van de verklaring, inclusief het opstellen van een realistisch en haalbaar herstelplan.
Laat compliance niet liggen tot het een politiek probleem wordt. Werk proactief aan een toegankelijke, rechtmatige digitale overheid.