WCAG compliance voor de publieke sector

Wat eist de wet precies van jou?

Sinds de komst van het Besluit digitale toegankelijkheid overheid (en de bredere Wet digitale overheid – Wdo), is de vrijblijvendheid er definitief af. Overheidsinstanties moeten hun digitale kanalen toegankelijk maken. Dat geldt onder andere voor websites en mobiele applicaties en, afhankelijk van de situatie, ook voor intranetten, extranetten en andere digitale toepassingen.

Nu ook de private sector zich moet houden aan strenge Europese regels (de European Accessibility Act), is de druk op de overheid om het goede voorbeeld te geven groter dan ooit.

De wet verwijst naar de Europese standaard EN 301 549. Voor websites en apps geldt op dit moment voor Nederlandse overheidsorganisaties WCAG 2.1 niveau A en AA als wettelijke basis. Dat zijn in totaal 50 succescriteria.

De toegankelijkheidsverklaring

Alleen het bouwen van een toegankelijke website is niet genoeg voor compliance. Je hebt een verantwoordingsplicht. Elke website of app die onder jouw organisatie valt, moet een officiële, actuele toegankelijkheidsverklaring hebben. Deze verklaring publiceer je via het Register van toegankelijkheidsverklaringen.

In het register en op het openbare Dashboard DigiToegankelijk krijgt jouw kanaal een nalevingsstatus:

• Status A (Voldoet volledig): Er is volledig en actueel toegankelijkheidsonderzoek beschikbaar en daaruit blijkt dat aan alle verplichte toegankelijkheidseisen wordt voldaan.
• Status B (Voldoet gedeeltelijk): Er is volledig en actueel toegankelijkheidsonderzoek beschikbaar, maar er zijn nog toegankelijkheidsproblemen. In de verklaring worden maatregelen beschreven om deze problemen op te lossen en moet voortgang zichtbaar zijn.
• Status C (Eerste maatregelen genomen): Er is nog geen geschikt volledig onderzoek beschikbaar, maar er staat binnen 6 maanden een volledig onderzoek gepland óf de website of app wordt binnen 12 maanden opgeheven.
• Status D (Voldoet niet): Er is wel een verklaring gepubliceerd, maar er is geen volledig en actueel onderzoek beschikbaar en er wordt ook niet voldaan aan de voorwaarden voor status C.
• Status E (Geen verklaring): Voor de website of app is geen toegankelijkheidsverklaring gepubliceerd. De website of app kan dan wel met status E zichtbaar zijn in het Dashboard DigiToegankelijk.

Status A betekent dat uit het onderzoek blijkt dat de website of app aan alle verplichte toegankelijkheidseisen voldoet. Met status B of C kan een organisatie onder voorwaarden wel voldoen aan de verplichtingen rond de toegankelijkheidsverklaring, maar dat betekent niet dat de website of app al volledig toegankelijk is.

Waarom een volledig toegankelijkheidsonderzoek nodig is

Een veelvoorkomende valkuil bij overheidsorganisaties is de aanname dat een automatische scan (zoals Siteimprove, Axe of Google Lighthouse) voldoende is om toegankelijkheid volledig aan te tonen. Dat is niet het geval.

Automatische tools kunnen een deel van de toegankelijkheidsproblemen vinden, maar veel toegankelijkheidseisen vragen om menselijke beoordeling. Denk bijvoorbeeld aan de betekenis van alternatieve teksten, een logische focusvolgorde, toetsenbordbediening en het gebruik van interactieve componenten. Een automatische scan alleen is daarom niet voldoende als volledig toegankelijkheidsonderzoek voor een A- of B-status.

Voor een A- of B-status moet de toegankelijkheidsverklaring worden onderbouwd met volledig en actueel toegankelijkheidsonderzoek. Volgens het nieuwe model mag dat onderzoek zijn uitgevoerd door een onafhankelijke derde partij, een leverancier of in eigen beheer. Het onderzoek moet gebruikmaken van een goed gedocumenteerde evaluatiemethode, zoals WCAG-EM of een gelijkwaardige methode.

Tijdens een volledig toegankelijkheidsonderzoek wordt het platform onder andere gecontroleerd op:

1. Semantische codekwaliteit: Is de HTML robuust en wordt WAI-ARIA veilig en correct gebruikt?
2. Toetsenbordnavigatie: Kan een gebruiker alle processen (zoals een DigiD-inlog of een contactformulier) volledig doorlopen zonder muis?
3. Hulptechnologieën: Hoe werkt de site met bijvoorbeeld schermlezers zoals NVDA of VoiceOver?

Het onderzoeksrapport vormt de onderbouwing voor een toegankelijkheidsverklaring met status A of B. In de verklaring worden één of meer openbare links naar de gebruikte onderzoeksresultaten opgenomen.

De risico’s van non-compliance

Wat gebeurt er als je niet voldoet aan de wettelijke verplichtingen? Voor digitale toegankelijkheid bij de overheid geldt niet hetzelfde boeteregime als voor bepaalde commerciële diensten onder de European Accessibility Act. Dat betekent echter niet dat niet-naleving zonder gevolgen is:

• Bestuurlijk en politiek risico: Het Dashboard DigiToegankelijk is openbaar. Daardoor is voor bestuurders, gemeenteraden, burgers, belangenorganisaties en andere betrokkenen zichtbaar welke websites en apps status A, B, C, D of E hebben.
• Klachten en meldingen: Burgers moeten toegankelijkheidsproblemen kunnen melden. In de toegankelijkheidsverklaring moet staan hoe zij dit kunnen doen en welke procedure beschikbaar is als een melding niet naar tevredenheid wordt afgehandeld.
• Toezicht en verantwoording: Overheidsinstanties zijn zelf verantwoordelijk voor de toegankelijkheid van hun digitale dienstverlening. Het Dashboard DigiToegankelijk en de toegankelijkheidsverklaringen maken de voortgang openbaar en bieden aanknopingspunten voor intern en interbestuurlijk toezicht.

Compliance met Audit House

Om grip te krijgen op de wetgeving en je toegankelijkheidsverklaringen goed te onderbouwen, heb je betrouwbare onderzoeksgegevens nodig. Audit House is gespecialiseerd in het begeleiden van de publieke sector bij dit compliance-vraagstuk.

Hoe wij jouw bewijslast op orde brengen:

• WCAG-EM Audits: Wij voeren volledige toegankelijkheidsonderzoeken uit volgens de WCAG-EM-methode en leveren een rapport waarmee je een A- of B-status kunt onderbouwen.
• Remediëringsadvies: Jouw webbouwers of IT-leveranciers krijgen een helder rapport met exacte locaties van de fouten en concrete oplossingen in de code.
• Begeleiding bij de toegankelijkheidsverklaring: Wij helpen je met het correct invullen en publiceren van de verklaring, inclusief verbetermaatregelen, toegankelijke alternatieven en de juiste onderbouwing.

Laat digitale toegankelijkheid niet liggen tot het een bestuurlijk probleem wordt. Werk proactief aan een toegankelijke en rechtmatige digitale overheid.