Niet iedere zorginstelling valt onder dezelfde toegankelijkheidsverplichtingen
Voor websites en apps van overheidsinstanties gelden wettelijke eisen voor digitale toegankelijkheid. Daarbij gaat het onder andere om overheidsinstanties en publiekrechtelijke instellingen.
De situatie in de zorg is minder eenduidig.
Sommige zorgorganisaties vallen vanwege hun juridische positie of publieke taak wel binnen bepaalde wettelijke verplichtingen, terwijl dit voor andere, private zorginstellingen niet automatisch het geval is. De aangenomen Kamermotie benoemt precies dat verschil.
De indieners constateren dat niet alle ziekenhuizen en andere private zorginstellingen onder publiekrechtelijke instellingen vallen en daardoor niet per definitie dezelfde verplichting hebben om aan de in de motie genoemde WCAG 2.1-eisen voor digitale toegankelijkheid te voldoen.
Dat kan een opvallende situatie opleveren. Voor de ene organisatie is digitale toegankelijkheid een expliciete wettelijke verplichting, terwijl een andere zorginstelling vergelijkbare digitale diensten aan patiënten aanbiedt zonder onder precies dezelfde regels te vallen.
Tweede Kamer wil laten onderzoeken of de regels moeten worden uitgebreid
De motie van Kamerleden El Boujdaini en Vervuurt vraagt de regering om te onderzoeken voor welke instellingen de WCAG-richtlijnen nu niet gelden, maar wel toegepast zouden kunnen worden.
Ziekenhuizen en private zorginstellingen moeten daarbij expliciet worden onderzocht. Wanneer daar een positief resultaat uit komt, vraagt de Kamer de regering om de toegankelijkheidseisen ook voor deze instellingen te laten gelden. De motie werd op 29 september aangenomen met 126 stemmen voor.
Dat is belangrijk om goed te onderscheiden van een wetswijziging.
Er is op dit moment dus geen nieuwe algemene WCAG-plicht voor alle ziekenhuizen en private zorginstellingen ingevoerd. Eerst moet worden onderzocht waar de huidige verplichtingen niet gelden en of uitbreiding wenselijk en mogelijk is.
Wat daarna precies verandert, hangt af van de uitwerking door het kabinet.
Juist in de zorg kan een digitale drempel grote gevolgen hebben
Los van de juridische verplichting is digitale toegankelijkheid binnen de zorg bijzonder relevant.
Steeds meer contact tussen patiënt en zorgorganisatie vindt digitaal plaats. Denk aan:
- een afspraak maken of verzetten;
- inloggen in een patiëntenportaal;
- onderzoeksuitslagen bekijken;
- een vragenlijst invullen;
- informatie over een behandeling lezen;
- een digitale brief of pdf-document openen;
- medicatiegegevens controleren;
- beeldbellen met een zorgverlener;
- contact opnemen via een formulier of app.
Wanneer zo’n toepassing niet toegankelijk is, kan iemand met een beperking afhankelijk worden van anderen voor iets wat andere patiënten zelfstandig kunnen regelen.
Een knop zonder toegankelijke naam kan bijvoorbeeld onduidelijk zijn voor iemand die een schermlezer gebruikt. Een formulier dat niet met het toetsenbord te bedienen is kan problemen opleveren voor mensen die geen muis kunnen gebruiken. En ontoegankelijke pdf-documenten kunnen belangrijke medische of praktische informatie moeilijk vindbaar maken.
De Week van de Toegankelijkheid benadrukte dit jaar dan ook dat toegankelijke zorg niet alleen over fysieke gebouwen gaat, maar ook over digitale zorgtoepassingen die voor iedereen bruikbaar zijn en informatie die toegankelijk wordt aangeboden.
Wacht nieuwe regelgeving niet af
Voor zorgorganisaties die momenteel niet onder een specifieke WCAG-verplichting vallen, kan het verleidelijk zijn om eerst af te wachten wat er uit het onderzoek van de regering komt.
Maar digitale toegankelijkheid hoeft niet te beginnen bij een wettelijke verplichting.
Een toegankelijkheidsonderzoek geeft nu al inzicht in de barrières die patiënten tegenkomen. Veel problemen kunnen bovendien het beste structureel worden aangepakt: in templates, componenten, het design system of het contentproces.
Dat voorkomt dat toegankelijkheid pas achteraf wordt toegevoegd wanneer een website, patiëntenportaal of applicatie al volledig ontwikkeld is.
Ook bij de inkoop van nieuwe digitale systemen is het verstandig om toegankelijkheid vooraf mee te nemen. Een organisatie die nu een nieuw patiëntenportaal voor meerdere jaren aanschaft, heeft er weinig aan wanneer pas achteraf blijkt dat belangrijke processen niet goed toegankelijk zijn.
Welke onderdelen van digitale zorg kunnen beter?
Digitale toegankelijkheid gaat binnen een zorgorganisatie vaak verder dan alleen de openbare website.
Afhankelijk van de dienstverlening kunnen onder andere de volgende onderdelen relevant zijn:
- Website
Kunnen bezoekers informatie vinden, navigeren, formulieren invullen en functies bedienen met bijvoorbeeld een toetsenbord of schermlezer? - Patiëntenportaal
Zijn inloggen, afspraken, uitslagen, berichten en andere belangrijke processen toegankelijk? - Mobiele apps
Werkt de app goed met bijvoorbeeld VoiceOver op iOS en TalkBack op Android? - Online formulieren en vragenlijsten
Zijn invoervelden goed benoemd en worden fouten duidelijk gemeld? - Pdf-documenten
Zijn brieven, folders en andere documenten logisch opgebouwd en bruikbaar met hulpsoftware? - Externe systemen
Ook onderdelen die door leveranciers worden geleverd kunnen barrières veroorzaken. Daarom is het belangrijk toegankelijkheid ook mee te nemen bij inkoop en leveranciersafspraken.